Балалардың дербестігін және жауапкершілігін дамыту » КГКП "Ясли сад №131"
Алматы қаласы Білім басқармасының
«№131 бөбекжай-балабақшасы»
коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны
Меңгеруші :
+7(727) 223-05-67
Әдіскер:
+7(727) 223-05-67
Нашар көрушілер
нұсқасы
» » Балалардың дербестігін және жауапкершілігін дамыту
06
қаңтар
2026

Балалардың дербестігін және жауапкершілігін дамыту

Ата-аналарға арналған кеңес.
Дайындаған:тәрбиеші Дуйсенбаева Ж.И.

Кіріспе

Мектепке дейінгі жас – баланың тұлғасы қалыптасатын, мінезі, дағдысы, өмірге көзқарасы қалыптасатын ең маңызды кезеңдердің бірі. Осы кезеңде баланың өздігінен әрекет етуі, шешім қабылдай білуі, өз ісіне жауап бере алуы — оның болашақтағы табысты тұлға болып қалыптасуының негізі. Сондықтан балабақшада балалардың дербестігін және жауапкершілігін дамыту — тәрбиешінің басты міндеттерінің бірі болып табылады.


Дербестік дегеніміз не?

Дербестік – баланың үлкендердің көмегінсіз өз бетімен әрекет жасап, шешім қабылдай білуі, қиындықты жеңе алуы, бастамашылдық танытуы.
Мектепке дейінгі бала үшін дербестік:

  • өздігінен киіну, тамақтану, жинастыру;

  • тапсырманы мұқият орындау;

  • ойын мен іс-әрекетті өздігінен ұйымдастыру;

  • өз ойын еркін жеткізу;

  • таңдау жасап үйрену сияқты дағдыларды қамтиды.


Жауапкершілік дегеніміз не?

Жауапкершілік – баланың өз іс-әрекетінің нәтижесін түсініп, оны қабылдай білуі, міндетін уақытында орындау, берілген жұмысқа мұқият қарауы.
Жауапкершілікті бала:

  • топтағы тәртіпке бағыну арқылы;

  • тапсырмаларды уақытында орындау арқылы;

  • бастаған ісін аяқтау арқылы;

  • өзіне және өзгенің еңбегіне құрметпен қарау арқылы меңгереді.


Тәрбиешінің міндеттері

Баланың дербестігі мен жауапкершілігін қалыптастыру жүйелі, мақсатты жұмысты талап етеді. Осы бағытта тәрбиеші:

  • қолайлы тәрбиелік орта қалыптастыруы;

  • баланың бастамасын қолдауы;

  • «өзі істей алатын» істерін өзіне тапсыруы;

  • асықтырмай, өз бетінше әрекет етуіне уақыт беруі;

  • жетістігін мадақтап, қолдау көрсетуі қажет.


Дамытудың тиімді жолдары

1️⃣ Күнделікті тұрмыстық дағдыларды дамыту

  • өз киімін жинау;

  • ойыншықтарын реттеу;

  • үстел басындағы тәртіпті сақтау.

2️⃣ Жауапкершілікке баулу жұмыстар

  • кезекшілік ұйымдастыру;

  • топ ішінде тапсырмалар беру;

  • берілген істі соңына дейін жеткізуге үйрету.

3️⃣ Еркін таңдау құқығын беру

  • ойынды өзі таңдау;

  • материалды өз бетімен қолдану;

  • өз пікірін білдіруге мүмкіндік беру.

4️⃣ Қиын жағдайда қолдау көрсету
Баланың қателесуіне рұқсат беру – дамудың бір бөлігі. Қателігін түсініп, түзетуге көмектесу маңызды.


Бала үшін пайдасы

Дербестігі мен жауапкершілігі дамыған бала:

  • өзіне сенімді болады;

  • қиындыққа төтеп бере алады;

  • бастаған ісін соңына дейін жеткізеді;

  • қоғамға бейімделуі жеңілдейді;

  • болашақта табысты тұлға болып қалыптасады.


Қорытынды

Баланың дербестігі мен жауапкершілігін дамыту — ұзақ әрі үздіксіз үдеріс. Бұл жұмыста тәрбиеші мен ата-ананың бірлескен еңбегі шешуші рөл атқарады. Балаларға сенім білдіріп, оларды қолдап, дербес әрекет етуге баулу – олардың болашағына жасалған үлкен инвестиция.


Тема:Развитие самостоятельности и ответственности у детей.
Подготовила:воспитатель Дуйсенбаева Ж.И.

Введение

Дошкольный возраст — это важнейший этап формирования личности ребенка, периода, когда закладываются основы характера, поведения, отношения к себе и окружающему миру. В этот кезең особенно важно развивать у детей умение действовать самостоятельно, принимать решения и нести ответственность за свои поступки. Именно в детском саду создаются благоприятные условия для формирования самостоятельности и ответственности, и ведущая роль в этом процессте принадлежит воспитателю.


**Что такое самостоятельность?

Самостоятельность — это способность ребенка выполнять действия без постоянной помощи взрослого, проявлять инициативу, принимать решения и преодолевать трудности.
Для дошкольника самостоятельность включает:

  • умение самостоятельно одеваться, убирать свои вещи, поддерживать порядок;

  • выполнение поручений;

  • способность организовывать игру и деятельность;

  • умение выражать свое мнение;

  • делать выбор и отвечать за него.


**Что такое ответственность?

Ответственность — это умение ребенка осознавать результат своих действий, выполнять обязанности и доводить начатое дело до конца.
Ответственный ребенок:

  • соблюдает правила поведения в группе;

  • выполняет поручения и задания вовремя;

  • уважает труд других;

  • понимает последствия своих поступков.


Задачи воспитателя

Развитие самостоятельности и ответственности требует систематической и целенаправленной работы. Воспитатель должен:

  • создавать благоприятную, поддерживающую образовательную среду;

  • поощрять инициативу ребенка;

  • предоставлять возможность выполнять посильные задания;

  • не спешить делать все за ребенка, давать время действовать самостоятельно;

  • поддерживать, подбадривать и отмечать успехи.


Эффективные пути развития

1️⃣ Формирование бытовых навыков

  • самостоятельное одевание и уход за вещами;

  • уборка игрушек;

  • соблюдение культуры поведения за столом.

2️⃣ Воспитание ответственности

  • организация дежурств;

  • поручение небольших, но значимых заданий;

  • приучение доводить дело до конца.

3️⃣ Предоставление права выбора

  • выбор игры или деятельности;

  • возможность выражать собственное мнение;

  • участие в принятии простых решений.

4️⃣ Поддержка в трудных ситуациях
Важно позволять ребенку ошибаться и учить делать выводы из своих ошибок, поддерживая и направляя его.


Польза для ребенка

Ребенок, у которого сформированы самостоятельность и ответственность:

  • становится более уверенным в себе;

  • легче справляется с трудностями;

  • умеет организовать свою деятельность;

  • успешно адаптируется в коллективе;

  • формируется как успешная и гармоничная личность.


Заключение

Развитие самостоятельности и ответственности у детей — это длительный и непрерывный процесс, требующий совместной работы воспитателя и родителей. Доверие ребенку, поддержка, вера в его силы и предоставление возможности действовать самостоятельно — это вклад в его счастливое и успешное будущее.